پاکستان ": عبدالقدیر خان، پدر بمب اتمی "پدر دانش هسته‌ای" و "قهرمان ملی" پاکستان درگذشت

 پاکستان ": عبدالقدیر خان، پدر بمب اتمی "پدر دانش هسته‌ای" و "قهرمان ملی" پاکستان درگذشت

Detonation einer französischen Atombombe 1971 über dem pazifischen Mururoa-Atoll

 Foto: DPA

Much of the country's know-how came from Abdul Qadeer Khan, a Pakistani national, who created a global black market for nuclear technologies. In the summer of 2009, Khan said: "Iran was interested in acquiring nuclear technology. Since Iran was an important Muslim country, we wished Iran to acquire this technology. Western countries pressured us unfairly. If Iran succeeds in acquiring nuclear technology, we will be a strong bloc in the region to counter international pressure. Iran's nuclear capability will neutralize Israel's power."

 

Foto: MIAN KHURSHEED/ REUTERS

 پاکستان ": عبدالقدیر خان، پدر بمب اتمی "پدر دانش هسته‌ای" و "قهرمان ملی" پاکستان درگذشت

عبدالقدیر خان که پاکستانی‌ها او را با عنوان "پدر دانش هسته‌ای" و "قهرمان ملی" می‌شناسند، درگذشت. او در سال ۲۰۰۴ به راه‌اندازی شبکه‌ای مخفی برای قاچاق فناوری هسته‌ای از جمله به ایران، لیبی و کره شمالی اعتراف کرد.

Nuklearforscher Dr. Abdul Qadeer Khan

عبدالقدیر خان، دانشمند هسته‌ای پاکستان و بنیان‌گذار صنعت هسته‌ای این کشور در سن ۸۵ سالگی در اسلام‌آباد درگذشت. او در پی مشکلات ریوی به بیمارستان منتقل شده بود. عبدالقدیر خان پیش از آن در پی ابتلا به کووید-۱۹ در بیمارستان بستری شده بود.

از این دانشمند در پاکستان به‌عنوان یک قهرمان ملی یاد می‌شود، در حالی ‌که کشورهای غربی او را به قاچاق تکنولوژی هسته‌ای به "دولت‌های سرکش" از جمله کره شمالی، ایران و لیبی متهم می‌کنند و او را "خائنی خطرناک" می‌شناختند.

پاکستان در رقابت با هند با تلاش‌های عبدالقدیر خان پاکستان در سال ۱۹۹۸ اولین کشور در جهان اسلام شد که صاحب سلاح هسته‌ای می‌شود. او به همین دلیل "پدر بمب اتمی اسلامی" نیز نامیده می‌شود.

 عمران خان، نخست وزیر پاکستان، روز یکشنبه ۱۰ اکتبر گفت: «مردم به دلیل دستاوردهای او برای تبدیل ما به یک قدرت اتمی به او عشق می‌ورزند.»

عمران خان اعلام کرد که این دانشمند فقید به درخواست خود در محوطه مسجد "فیصل" در اسلام آباد به خاک سپرده خواهد شد.

حصر خانگی و انفصال از خدمت

این دانشمند هسته‌ای پاکستان در پی تحقیقاتی به درخواست آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به راه‌اندازی شبکه‌ای برای انتقال اطلاعات هسته‌ای به چند کشور در سال ۲۰۰۴ اعتراف کرد. او در پی آن از مقام  مشاور رئیس جمهور در امور هسته‌ای برکنار شد. اسلام آباد اما اتهام‌های او در خصوص اشاعه سلاح‌های هسته‌ای را تایید نکرد.

این فیزیکدان پاکستانی از آن زمان تا سال ۲۰۰۹ در حصر خانگی به سر برد.

در فوریه ۲۰۰۹ دادگاهی در پاکستان به پایان حصر خانگی او رای داد ولی عبداقدیر خان از آن زمان تا هنگام مرگ برای تردد در کشور آزادی کامل نداشت و همواره فقط تحت کنترل نیروهای امنیتی می توانست تردد کند.

پاکستان هیچ‌وقت به معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (ان پی تی) نپیوسته بود اما رئیس جمهور وقت، پرویز مشرف، بارها تاکید کرده بود که کشورش در این خصوص "مسئولانه" رفتار خواهد کرد و فناوری تولید سلاح هسته‌ای را اشاعه نخواهد داد.

شبکه مخفی انتقال اطلاعات حساس هسته‌ای به خارج

در سال ۲۰۰۴ مقامات پاکستان در گفت‌وگو با خبرنگاران از شبکه‌ای به سرپرستی عبدالقدیرخان پرده برداشتند که او با برقرار کردن پل ارتباطی بین آزمایشگاه هسته‌ای و خارج از پاکستان ایجاد کرده بود.

عبدالقدیر خان متهم است که در این زمینه بین ساله‌ای ۱۹۸۹ و ۱۹۹۱ با ایران و بین سال‌های ۱۹۹۱ و ۱۹۹۷ با لیبی و کره شمالی در ارتباط بوده است.

محمد البرادعی، رئیس وقت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، شبکه عبدالقدیر خان را "سوپرمارکت هسته‌ای" نامیده بود که هر کس پول کافی داشته باشد می‌تواند از آن خرید کند.

نماینده‌های دولت پاکستان از جلسه‌هایی در لیبی و کازابلانکا  میان "قهرمان هسته‌ای" کشورشان با مهندسان هسته‌ای لیبی خبر داده بودند؛ همزمان گزارش‌هایی از جلسات عبدالقدیر خان با کارشناسان ایرانی در کراچی و دانشمندان مالزیایی.

گفته شده که عبدالقدیر خان شخصا تجهیزات مورد نیاز را از طریق دوبی به منطقه و سپس با هواپیماهای چارتر به کره شمالی انتقال داده است.

در گزارش‌های دیگر آمده است که سانتریفیوژهای دیگری در مالزی تولید شده‌اند و به کشورهای طرف قرارداد منتقل شده‌اند.

در گزارش‌های مقام‌های پاکستانی همچنین از یک بازرگان هلندی و سه بازرگان آلمانی که با نام‌های "برومر"، "هاینس" و "لیچ" معرفی شده‌اند، نام برده شد.

---

 

 پاکستان ": عبدالقدیر خان، پدر بمب اتمی "پدر دانش هسته‌ای" و "قهرمان ملی" پاکستان درگذشت

عبدالقدیر خان (زاده ۱ آوریل ۱۹۳۶ – درگذشته ۱۰ اکتبر ۲۰۲۱) فیزیکدان هسته‌ای و مهندس متالورژی پاکستانی بود که بنیانگذار برنامه غنی‌سازی اورانیوم پاکستان محسوب می‌شود. یکی از بزرگترین برنامه‌های وی، برنامه غنی سازی اورانیوم برای پروژه ساخت بمب اتمی پاکستان بود. 

عبدالقدیر خان در سال ۱۹۷۶ آزمایشگاه پژوهشی کاهوتا (KRL) را تأسیس کرد و تا زمان بازنشستگی (۲۰۰۱) به عنوان مدیر کل و پژوهشگر ارشد در آن مرکز مشغول کارهای علمی و پژوهشی بود. خان به‌غیراز مسائل هسته‌ای در بسیاری از پروژه‌های حساس و حیاتی پاکستان نقش مهم و شایانی ایفا کرده‌است. از جمله کارهایی که او سهم عمده‌ای در آنها داشته‌است می‌توان به مورفولوژی مولکولی، فیزیک آلیاژهای مارتنزیتی، فیزیک ماده چگال و فیزیک مواد اشاره کرد. وی در ژانویه ۲۰۰۴ در جلسه‌ای که مقامات پاکستانی برگزار کرده بودند به نقش مهم خود در انتقال و تکثیر فناوری سلاح‌های هسته‌ای به کشورهای دیگر اعتراف کرد. او پس از یک ماه به‌صورت رسمی به همه فعالیت‌های غیرقانونی خود اعتراف نموده و به حبس خانگی محکوم شد.  در ۶ فوریه ۲۰۰۹ دادگاه عالی اسلام‌آباد حکم حبس خانگی عبدالقدیر خان را لغو و اجازه داد همچون دیگر شهروندان پاکستانی آزادانه در داخل کشور زندگی کند.

آغاز زندگی و تحصیل

عبدالقدیر خان در سال ۱۹۳۶ در بوپال در راج بریتانیا از یک خانواده پشتون‌تبار اردو زبان زاده شد.  مادر او زلیخا (معروف به بیگم) یک زن خانه‌دار و پدرش عبدالغفور فارغ‌التحصیل دانشگاه ناگپور و کارمند وزارت آموزش و پرورش دولت محلی بوپال بود. خانواده عبدالقدیر خان تا پیش از ۱۹۳۵ به‌صورت دائم در بوپال زندگی می‌کردند. پس از جدایی پاکستان از هند خانواده او در سال ۱۹۴۷ به پاکستان مهاجرت و در سال ۱۹۵۲ در کراچی اقامت گزیدند. قدیر خان در سال ۱۹۵۶ وارد کالج دولتی دی. جی سند شد و در سال ۱۹۶۰ مدرک تحصیلی خود در رشته فیزیک، گرایش فیزیک جامدات را گرفت.  در سال ۱۹۶۱ برای تحصیل در رشته مهندسی متالورژی به آلمان رفت و در دانشگاه فنی برلین مشغول مطالعه و تحصیل شد. اما در سال ۱۹۶۵ به دانشگاه دلفت هلند منتقل و مدرک کارشناسی ارشد مهندسی تکنولوژی را در سال ۱۹۶۷ دریافت کرد و برای تحصیلات دکتری به دانشگاه کاتولیک لوون بلژیک پیوست. او در سال ۱۹۷۲ توانست با ارائه پایان‌نامه دکتری خود در خصوص مطالعه بر روی اساس کار مارتنزیت با کمک و نظارت استاد راهنمایش دکتر مارتین برابرز، مدرک دکتری خود را در رشته مهندسی متالورژی دریافت نماید.

فعالیت‌های هسته‌ای

عبدالقدیر خان در پاکستان بعنوان یک قهرمان ملی شناخته می‌شد زیرا در سال ۱۹۹۸ پاکستان را صاحب تنها کشور مسلمان صاحب جنگ‌افزار هسته‌ای کرد. این موضوع باعث "نشاط ملی"در این کشور شد. عبدالقدیر خان در راه اندازی نخستین نیروگاه غنی‌سازی اورانیوم پاکستان در کهوته در نزدیکی اسلام‌آباد نقش داشت. 

منتقدان، او را بزرگترین اشاعه‌دهنده دانش جنگ‌افزار هسته‌ای در تمام دوران‌ها خوانده‌اند. عبدالقدیر خان بود که بطور غیرقانونی فناوری هسته‌ای را بهر کشورهایی مانند لیبی، ایران، و کره شمالی فروخته و نقش اساسی در شکل دادن به یک شبکه بین المللی گسترش جنگ‌افزار هسته‌ای داشته است.  موضوع فعالیت‌های هسته‌ای عبدالقدیر خان هنگامی آشکار شد که آژانس اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) در سال ۲۰۰۴ در گزارشی که درباره فعالیت‌های او به کنگره ایالات متحده آمریکا نوشت که طرح و مواد تسلیحاتی که شبکه تحت نظارت او در اختیار ایران گذاشت پیشرفته‌تر از آن چیزی است که تاکنون گمان می‌رقت. وی دانش هسته‌ای را بین ۱۹۸۷ تا ۱۹۸۹ به ایران فروخت. 

او در سال ۲۰۰۴ در یک اعتراف تلویزیونی به این موضوع اقرار کرد و به حبس خانگی محکوم شد. عبدالقدیر خان در این مدت در منطقه‌ای دیپلماتیک در حومه اسلام‌آباد، تحت حفاظت پلیس زندگی می‌کرد. در ۶ فوریه ۲۰۰۹ دادگاه عالی اسلام‌آباد حکم حبس خانگی عبدالقدیر خان را لغو و اجازه داد همچون دیگر شهروندان پاکستانی آزادانه در داخل کشور زندگی کند. 

مرگ

عبدالقدیرخان در سال ۲۰۰۶ به سرطان پروستات مبتلا شد اما بهبود یافت.

عبدالقدیر خان در ۱۰ اکتبر ۲۰۲۱ به دلیل مشکلات ریوی درگذشت. عمران خان، نخست‌وزیر پاکستان گفت که پاکستان یک نماد ملی را از دست داده است. 

----

 

MAR/DW/BILD

        این گزار شها در  حال  تکمیل شدن است 

        خبر گزاری مردانی نیوز  

         بیشتر بخوانید مطالب مرتبط  در  این ضمیمه از  

این خبر گزاری در حال باز سازی میباشد وبا عرض پوزش گروه فنی

 از  صبورییتان بسیار مموننیم 

 گسترش سلاح‌های هسته‌ای" دولت آمریکا پس از چهار سال توقف، تعداد کلاهک‌های اتمی‌اش را اعلام کرد. " کلاهک‌های اتمی آمریکا؛ کمترین رقم از سال ۱۹۶۷"هند، پاکستان، اسرائیل و کره شمالی نیز مجموعا بالغ بر ۴۶۰ کلاهک هسته‌ای دارند.