فیروز گوران، روزنامه‌نگار کهنه‌کار، و سردبیر روزنامه «آیندگان» در دهه ۵۰ درگذشت

فیروز گوران، روزنامه‌نگار کهنه‌کار، و سردبیر روزنامه «آیندگان» در دهه ۵۰ درگذشت"یادش را گرامی میداریم

 حجتی معروف به حجی جون کمدین خواننده، برنامه‌ساز و شخصیت تلویزیون‌های فارسی زبان درگذشت" بهنام...

  اخبار کوتاه

اخبار کوتاه": "فشرده وقایع روز ایـــران وجهان ۰ چهارشنبه - بيست و نهم خرداد ۱۳۹۸ برابر با نوزدهم ژوئن ۲۰۱۹

  "خوشا به روز وروزگار بشریت که کورش دارد" به نام ایران و به نام ندای آزادی ایران *** طرح...

 فرهنگ و هنر

فرهنگ و هنر": کتاب و ادبیات" یادمانهای ماندگار تاریخ" آلمان" جایزه صلح ناشران آلمان به سالگادو، عکاس بزریلی تعلق گرفت

 فرهنگ و هنر": کتاب و ادبیات" یادمانهای ماندگار تاریخ" آلمان" جایزه صلح ناشران آلمان به سالگادو،...

  •  آمریکا

    آمریکا" ایران " خلیج فارس-"پهپاد آمریکایی بر فراز تنگه هرمز پرواز می‌کرد هدف قرار گرفته است"بیل...

    پنج شنبه, 30 خرداد 1398 14:42

    Published in سیاست

  • فیروز گوران، روزنامه‌نگار کهنه‌کار، و سردبیر روزنامه «آیندگان» در دهه ۵۰ درگذشت

    فیروز گوران، روزنامه‌نگار کهنه‌کار، و سردبیر روزنامه «آیندگان» در دهه ۵۰ درگذشت"یادش را گرامی...

    پنج شنبه, 30 خرداد 1398 13:30

    Published in فرهنگ و هنر

  •   اخبار کوتاه

    اخبار کوتاه": "فشرده وقایع روز ایـــران وجهان ۰ چهارشنبه - بيست و نهم خرداد ۱۳۹۸ برابر با نوزدهم...

    پنج شنبه, 30 خرداد 1398 01:59

    Published in اخبار کوتاه

  •   حوادث اتفاقیه

    حوادث اتفاقیه" علت سقوط هواپیمای مالزی در حریم اوکراین، موشک روسی "بوک" بود" پرونده سقوط...

    چهارشنبه, 29 خرداد 1398 22:32

    Published in گوناگون

  •      آمریکا

    آمریکا" سازمان ملل " ترکیه" عربستان سعودی": "شواهد قوی علیه ولیعهد عربستان در باره قتل خاشقجی...

    چهارشنبه, 29 خرداد 1398 21:45

    Published in سیاست

  •  تقویم روز

    تقویم روز" - ۱۹ ژوئن۱۹۳۷: ۸۲ سال پيش در چنين روزی جيمز اِم بری( James M. Barrie ) در لندن...

    چهارشنبه, 29 خرداد 1398 20:21

    Published in فرهنگ و هنر

  •  فرهنگ و هنر

    فرهنگ و هنر": کتاب و ادبیات" یادمانهای ماندگار تاریخ" آلمان" جایزه صلح ناشران آلمان به سالگادو،...

    چهارشنبه, 29 خرداد 1398 18:51

    Published in فرهنگ و هنر

فرهنگ و هنر

یادمانهای ماندگار تاریخ" آمریکا" ایران": بعد از ۶۴ سال، آمریکا اسناد محرمانه مربوط به سقوط دولت مصدق را منتشر کرد

یادمانهای ماندگار تاریخ"  آمریکا"  ایران":  بعد از ۶۴ سال، آمریکا اسناد محرمانه مربوط به سقوط دولت مصدق را منتشر کرد

مصدق بعد از کودتا در دادگاه نظامی محاکمه شد

 خبر گزاری مردانی نیوز " دفتر تاریخ در وزارت امور خارجه آمریکا روز پنجشنبه ۲۵ خرداد بعد از نزدیک به شش دهه، بخش دیگری از اسناد مربوط به وقایع موسوم به کودتای ۲۸ مرداد سال ۱۳۳۲ خورشیدی را منتشر کرد. از جمله اسناد منتشر شده، برنامه ریزی و اجرای عملیات محرمانه موسوم به آژاکس در ایران به منظور مقابله با دولت دکتر مصدق است.

در اسناد منتشر شده جدید برای نخستین بار از سازمانهای اطلاعاتی دولت های بریتانیا و آمریکا و نقش آنها در این عملیات به صراحت یاد شده است.

در سال ۱۹۸۹ وزارت امورخارجه آمریکا تاریخچه ای رسمی از آن دوره را منتشر کرد، بدون این که حتی یک بار از ارتباط بریتانیا یا آمریکا با آن عملیات نامی در میان آورد.

در سال ۲۰۰۰ نیز نیویورک تایمز ۲۰۰ صفحه از اسناد داخلی سازمان سیا مربوط به تاریخچۀ این عملیات را منتشر کرده بود.

اسناد منتشر شده در چهار بخش هستند و شامل اوضاع ایران قبل از سرنگونی دولت مصدق، جزئیات طراحی و اجرای عملیات سرنگونی او و پیامد های بعد از کودتا را شامل می شود.

پیشتر سازمان سیا در سال ۲۰۱۳ ضمنی نقش خود در عملیات آژاکس را تایید کرده بود.

محمد مصدق نخست وزیر دوران ابتدایی سلطنت محمدرضا شاه پهلوی بود که چالش این دو حتی یک بار به استعفا و کناره گیری مصدق منجر شد.

مصدق نفت را ملی کرد و قطع ارتباط با بریتانیا، موجب دشمنی این کشور با او شد.

مصدق در ۲۵ مرداد ۱۳۳۲ از سوی شاه ایران برکنار شد اما او به این دلیل که کشور مجلس ندارد، از پذیرش فرمان شاه سرباز می زند. در دو روز بعد برخی از مقام های نظامی بازداشت می شوند و حامیان مصدق به خیابان می آیند اما روز ۲۸ مرداد تظاهرات ضد دولت مصدق در نهایت به سرنگونی دولت مصدق منجر می شود.

یک روز بعد مصدق و بیشتر همراهانش بازداشت می شوند و شاه ایران که از کشور گریخته بود، باز می گردد. آقای مصدق بعد از محاکمه ای طولانی در دادگاه نظامی به احمد آباد تبعید می شود و ۱۳ سال بعد در همانجا فوت می کند.

محمد مصدق (۲۹ اردیبهشت ۱۲۶۱ (به روایت خودش) و یا ۱۲۵۸ (مطابق با شناسنامه)  سنگلج تهران- ۱۴ اسفند ۱۳۴۵)  معروف به دکتر مصدق، میرزا محمد خان مصدق السلطنه (در دوره قاجار) که تا قبل از تصویب قانون منع استفاده از القاب با عنوان مصدق‌اُلسلطنه شناخته می‌شد، سیاست‌مدار، حقوقدان، نمایندهٔ هشت دوره مجلس شورای ملی، و دو دوره نخست‌وزیر ایران بود. محمد مصدق نخستین ایرانی دارندهٔ مدرک دکترای رشته حقوق است

مصدق در زمان انتقال سلطنت از قاجار به پهلوی، اگر چه از حکومت قاجار مأیوس بود  با توجه به این که می‌دانست رضاخان حکومتی برمبنای دیکتاتوری ایجاد می‌کند، با این کار مخالفت کرد و بعد از آن یکی از منتقدین سرسخت رضاشاه بود. در زمان حکومت رضاشاه، مصدق زندان رفته و مدتی را در تبعید گذرانید.  او سلطنت پهلوی را مخلوق سیاست انگلستان می‌دانست. 

وی بعد از سقوط رضاشاه، از تبعید به عرصهٔ سیاست بازگشت. در سال ۱۳۲۸ با چندین حزب وارد اتحاد شد و با همکاری افرادی مانند حسین فاطمی به تأسیس جبههٔ ملی ایران اقدام کرد. جبههٔ ملی و در رأس آن‌ها مصدق، به پیشنهاد فاطمی برای شروع استعمارستیزی در ایران، ملی شدن صنعت نفت را مطرح کردند. مصدق در سال ۱۳۳۰ به نخست وزیری رسید و در اولین قدم، نفت ایران را ملی کرد. به همین دلیل طرح سقوط دولت او توسط انگلستان (که تا قبل از ملی شدن نفت، صاحب عمدهٔ نفت ایران بود) ریخته شد و سرانجام در کودتای ۲۸ مرداد که توسط سازمان سیا انجام شد، دولت مصدق به صورت غیرقانونی و در حالی که محمدرضا شاه شدیداً با مصدق مخالفت می‌کرد و خواستار سقوط دولت مصدق بود، ساقط شد.

 یکی دیگر از دلایل سقوط دولت او، مخالفت‌های ابوالقاسم کاشانی با مصدق بود. کاشانی در حالی که قبلاً از مصدق حمایت می‌کرد، به همراه جمع کثیری از روحانیون به مخالفت با مصدق برخاست. بعد از آن مصدق در دادگاه نظامی محاکمه شد و علی‌رغم دفاعیهٔ مستندی که از خود ارایه داد، به سه سال حبس انفرادی محکوم شد. 

پس از تحمل سه سال زندان، مصدق به دستور محمدرضا شاه پهلوی به قلعهٔ احمدآباد تبعید شد و تا پایان عمر خود، در آن جا تحت نظارت قرار داشت و به گفتهٔ خودش، «هر روز آرزوی مرگ می‌کرد»

  مصدق سرانجام در ۱۴ اسفند ۱۳۴۵ بر اثر بیماری سرطان در ۸۷ سالگی در بیمارستان نجمیهٔ تهران تحت نظر مأموران ساواک درگذشت و به دلیل مخالفت شاه با دفن او مطابق با وصیت‌نامه‌اش درکنار کشته‌شدگان قیام سی تیر، در احمدآباد به خاک سپرده شد

مصدق از طرفداران انقلاب مشروطهٔ ایران بود و معتقد بود که شاه فقط باید نمادی برای وحدت باشد. مصدق در دوران نخست وزیری کوشید تا قدرت شاه را محدود به چارچوب مشخص شدهٔ آن در قانون اساسی مشروطه کند. در این دوره محمد مصدق به وضوح، قدرت برتر کشور (نسبت به شاه) بود. 

 مصدق که در زمان نخست وزیری توانسته بود مشروطه را کاملاً اجرا کند و قدرت شاه و خانوادهٔ سلطنتی را محدود کند، بعد از کودتای بیست و هشتم مرداد، هم‌چنان منتقد حکومت محمد رضا شاه بود. در زمان نخست وزیری او، خانوادهٔ سلطنتی (به خصوص اشرف پهلوی) از مخالفین سرسخت مصدق بودند. محققان معتقدند در جستجوی ریشهٔ اصلی انقلاب ۱۳۵۷ ایران، می‌توان به کودتای ۲۸ مرداد سال ۱۳۳۲ بازگشت 

اگرچه محمدرضا شاه کودتای بیست و هشتم مرداد را قیام مردم و رستاخیز ملی ایران می‌نامید.

ولی شصت سال پس از کودتای بیست و هشتم مرداد سازمان سیا با انتشار اسنادی، به دخالت مستقیمِ خود در ایران معترف شد. 

دکتر محمد مصدق چهرهٔ آزادی‌خواه پرشور و استعمارستیزی بود که بر کشورهای خاور میانه همچون مصر تأثیر گذاشت. او نخستین دولتمرد خاورمیانه بود که با اجرایی کردن اندیشه ملی شدن صنعت نفت پرچم مبارزه اقتصادی با قدرت‌های استعماری را برافراشت.

 از این رو در کشورهای خاورمیانه از او به عنوان «زعیم الشرق» یاد می‌شد و حتی جمال عبدالناصر خیابانی را در قاهره به نام محمد مصدق نام نهاد که اکنون نیز به این نام خوانده می‌شود.'

 او به طرق مختلف سرمشقی برای ملی گرایان خاورمیانه همچون جمال عبدالناصر بود. 

دموکراسی به سرقت رفته؛ نقش آمریکا در کودتای ۲۸ مرداد

وزارت امور خارجه ایالات متحده بخشی از اسناد کودتای ۲۸ مرداد علیه دولت ملی ایران را منتشر کرد. این اسناد که به ‌وضوح نقش مستقیم آمریکا در سرنگونی دولت مصدق را تایید می‌کنند، بر اساس ۴ برهه زمانی تقسیم‌بندی شده‌اند.  

اسناد منتشرشده از جانب دولت ایالات متحده مکاتبات محرمانه میان سفارت این کشور در تهران و وزارت امور خارجه و سازمان "سیا" را دربر می‌گیرد. این ۳۷۵ قطعه سند مهر تایید دیگری است بر دخالت آمریکا در کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲.

بر اساس این اسناد، واشنگتن سرنگونی دولت مصدق و واگذاری قدرت مطلقه به محمدرضا پهلوی را به‌طور مستقیم مدیریت کرده است.

این اسناد در قالب کتاب و بر اساس ۴ برهه زمانی دسته‌بندی شده‌اند: "بررسی دولت مصدق از فوریه ۱۹۵۱ تا فوریه ۱۹۵۲"، "بحران سیاسی ژوئیه ۱۹۵۲ ایران و پیامدهای آن"، "برنامه‌ریزی و اجرای عملیات آژاکس در اوت ۱۹۵۳" و "دوران پس از عملیات آژاکس، از سپتامبر ۱۹۵۳ تا دسامبر ۱۹۵۴". 

در سال‌های گذشته بخش‌هایی از اسناد مربوط به سرنگونی قهرآمیز دولت منتخب دکتر محمد مصدق به طور پراکنده منتشر شده بود. مادلین آلبرایت، وزیر امور خارجه پیشین آمریکا نیز در سال ۲۰۰۰ بر نقش دولت وقت کشورش در کودتای ۲۸ مرداد تاکید کرده و بیل کلینتون و نیز باراک اوباما، رئیس جمهورهای پیشین آمریکا نیز درباره آن سخن گفته بودند. 

مهم‌ترین اسناد این حادثه سیاسی سرنوشت‌ساز اما در روز ۲۸ مرداد ۱۳۹۲ (۲۰۱۳) منتشر شدند. در این اسناد نقش آمریکا در عملیات موسوم به "تی‌پی‌آژاکس" (TPAjax) برای نخستین بار به طور جامع و رسمی برملا شد. 

مجله "فارین پالیسی" در حاشیه انتشار این اسناد آورده بود: «سرویس‌های اطلاعاتی آمریکا و بریتانیا برای تحقق اهداف خود در اجرای کودتا، پروژه‌ای چندلایه و پیچیده را هم‌زمان پیش بردند: استفاده از ماشین تبلیغاتی خود برای تخریب وجهه سیاسی محمد مصدق، رشوه دادن به برخی از نمایندگان وقت پارلمان ایران، سازماندهی نیروهای نظامی و در نهایت به راه انداختن راه‌پیمایی‌ها و اعتراضات خیابانی.» 

در اسناد منتشرشده از جانب آمریکایی‌ها، به جزییات نقش سازمان جاسوسی بریتانیا (MI6) در این کودتا اشاره‌ای نشده است. 

توماس لاتچان در مقاله مفصلی برای بخش آلمانی "دویچه وله" با عنوان "۱۹۵۳: دموکراسی به‌سرقت رفته ایران" می‌نویسد: «این کودتا در کوتاه‌مدت برای آمریکا منافعی به ارمغان آورد... اما در درازمدت به روشنی نشان داد که کودتا اقدامی اشتباه بوده است». 

لاتچان به نقل از یک تاریخ‌نگار آلمانی می‌نویسد: «اوایل دهه ۱۹۵۰ آمریکا نه تنها در ایران بلکه در سراسر خاورمیانه محبوب بود. آمریکا کشوری بود که خود را از چنگ استعمار رهانیده بود و الگویی برای دیگر کشورها به‌شمار می‌رفت. اما زمانی که مقامات آمریکایی تصمیم گرفتند که برای منافع اقتصادی، یک دولت دموکرات را سرنگون و به جای آن یک دیکتاتوری برقرار کنند، به ضرر خود عمل کردند.»

برخی کارشناسان معقتدند که انقلاب اسلامی نتیجه دشمنی ایرانیان انقلابی و ملی‌گرا با ایالات متحده و هم‌پیمانان آن در ایران است و پاسخی به کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲.

اخیراً فیلمی نادر از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ منتشر شده که تصاویری از خانه غارت شده محمد مصدق را نشان می دهد.

***

MAR/DW/DE/BILD

این گزارشها در حال  تکمیل شدن است

خبر گزاری مردانی نیوز 

بیشتر بخوانید مطالب مرتبط  دراین ضمیمه از   

یادمانهای ماندگار تاریخ به یاد نادر شاه افشار" سرقت شمشیر نادرشاه از موزه‌ای در داغستان

خبرنامه خبرگزاری مردانی نیوز

به زبانهای دیگر

English French German Italian Portuguese Russian Spanish
شما اینجا هستید: خانه مردانی نیوز فرهنگ و هنر یادمانهای ماندگار تاریخ" آمریکا" ایران": بعد از ۶۴ سال، آمریکا اسناد محرمانه مربوط به سقوط دولت مصدق را منتشر کرد